PGS 37-1 is (stand oktober 2026) een vastgestelde richtlijn, maar geen wettelijke regel: ze is niet aangewezen in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal), het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) of de Omgevingsregeling. Dat moet veranderen met het Wijzigingsbesluit energieopslagsystemen. Dat besluit moet een meldplicht invoeren voor batterijsystemen boven 20 kWh en een vergunningplicht voor grote systemen, en PGS 37-1 verankeren als best beschikbare techniek. De beoogde inwerkingtreding is 1 januari 2028, maar die datum is pas zeker na publicatie in het Staatsblad.
Hoe een PGS-richtlijn een regel wordt
Een PGS-richtlijn wordt pas bindend als de overheid ernaar verwijst. Volgens PGS 37-1 zelf loopt dat via drie regelingen:
- Bal: het Rijk bepaalt dat aan de PGS moet worden voldaan, voor zover het om veiligheid voor de omgeving gaat. Dat zijn direct werkende regels.
- Bkl: het Rijk wijst de PGS aan als informatiedocument over de best beschikbare technieken (BBT). Het bevoegd gezag moet daar bij een omgevingsvergunning rekening mee houden.
- Omgevingsregeling: daarin staat welke versie van de richtlijn geldt.
Pas op de datum waarop een versie in de Omgevingsregeling is aangewezen, gaan de implementatietermijnen voor bestaande systemen uit bijlage J lopen. Die variëren per maatregel van direct of drie maanden tot tien jaar; bouwkundige maatregelen krijgen de langste termijnen. Is er geen versie aangewezen, dan gaan de termijnen niet in.
De weg tot nu toe
| Datum | Gebeurtenis |
|---|---|
| 2020 | Circulaire risicobeheersing lithium-ion energiedragers (niet bindend); NIPV-handreiking verlaagt de ondergrens naar 20 kWh |
| februari 2022 | Concept PGS 37-1 ter commentaar |
| 12 december 2023 | Bestuurlijk Omgevingsberaad stelt PGS 37-1 en PGS 37-2 vast; publicatie op 20 december |
| 24 april 2025 | RIVM-rekenmethode voor omgevingsveiligheid van lithiumhoudende energiedragers |
| januari 2026 | Staatssecretaris noemt 1 januari 2027 als streven |
| 10 maart 2026 | RIVM-aanvulling met aangepaste vaste afstandstabellen |
| maart–28 april 2026 | Internetconsultatie van het wijzigingsbesluit |
| april 2026 | PGS 37-1 versie 1.1, inhoudelijk gelijk aan 1.0 |
| juni 2026 | ATR noemt de onderbouwing onvoldoende |
| 25 juni 2026 | Consultatieverslag: beoogd 1 januari 2028 |
| 28 oktober 2026 | Tweede Conferentie Energieopslag (aangekondigd) |
Over de startdatum van de consultatie verschillen de bronnen: internetconsultatie.nl en IPLO noemen 27 maart 2026, het consultatieverslag 17 maart 2026. Ook de beoogde ingangsdatum schoof op: in januari 2026 werd 1 januari 2027 genoemd, het consultatieverslag noemt 1 januari 2028. IPLO schrijft dat de wijziging "in de loop van 2028" wordt verwacht.
Wat het besluit regelt
Het besluit heet voluit "Wijzigingsbesluit energieopslagsystemen voor elektrische energie en opslag van energiedragers voor elektrische energie" en wijzigt het Bal, het Bkl en het Omgevingsbesluit. Op basis van de consultatieversie en het consultatieverslag:
- Meldplicht voor het exploiteren van een energieopslagsysteem van meer dan 20 kWh. De ondergrens blijft "in lijn met de PGS 37-1". De meldtermijn wordt één week.
- Vergunningplicht vanaf 50 MWh per systeem en vanaf 400 MWh voor technisch verbonden systemen samen. De grens van 50 MWh wordt bij de evaluatie opnieuw bekeken.
- Vaste veiligheidsafstanden en aandachtsgebieden, gebaseerd op de RIVM-rekenmethode en aangevuld voor zowel LFP als NMC. Zelf berekenen blijft mogelijk.
- PGS 37-1 en PGS 37-2 als BBT-document in het Bkl, met de versie via de Omgevingsregeling.
- De veiligheidsregio wordt wettelijk adviseur bij vergunningplichtige systemen.
- Registratie in het Register Externe Veiligheid.
- Lithium en natrium: alleen die energiedragers vallen eronder; loodaccu's en redox-flowbatterijen niet.
- Thuisbatterijen zijn uitgezonderd, behalve buurtbatterijen; die regulering moet via het Besluit bouwwerken leefomgeving lopen.
- Mobiele systemen mogen een werkgebied opgeven in plaats van een vaste locatie.
Kritiek en twijfels
Het Adviescollege toetsing regeldruk (ATR) vond de onderbouwing onvoldoende: de probleemanalyse ontbreekt, er is te weinig oog voor verschillende toepassingen, en de regeldrukschatting uit de toelichting (enkele honderden miljoenen euro's, met een grote bandbreedte) geeft volgens het college te weinig inzicht. Holland Solar en NedZero bekritiseerden de vaste afstandsnormen en pleitten voor een rekenroute en overgangsrecht. Volgens het ministerie gaan een aantal consultatiereacties mee als signaal voor een herziening van PGS 37-1 of PGS 37-2.
Een aantal punten is nog open. De artikelnummers en drempels komen uit de consultatieversie; het ministerie meldt dat een aanzienlijk aantal artikelen wordt gewijzigd. Hoe het overgangsrecht wordt vormgegeven, staat nog niet vast. En hoe natrium-ionsystemen inhoudelijk worden behandeld, terwijl PGS 37-1 alleen over lithium gaat, is niet bekend.
Tot die tijd: wat geldt er nu?
Ook zonder het besluit kan PGS 37-1 verplicht zijn. Volgens IPLO kan het bevoegd gezag de richtlijn opnemen in een vergunningvoorschrift, haar zien als invulling van de zorgplicht en dat vastleggen in een maatwerkvoorschrift, of regels opnemen in het omgevingsplan. Gemeenten als Sliedrecht en Alblasserdam hebben al voorbeschermingsregels met een vergunningplicht vanaf 1 MWh, waarbij weigering mogelijk is als het systeem niet voldoet aan de BBT uit PGS 37-1.
Maatwerk moet wel nauwkeurig zijn onderbouwd. Volgens een samenvatting op Omgevingsweb vernietigde de Rechtbank Zeeland-West-Brabant op 17 april 2026 maatwerkvoorschriften van de gemeente Moerdijk, omdat die vooral naar PGS 37-1 verwezen, terwijl het opladen ten behoeve van opslag onder PGS 37-2 valt.
Daarnaast verlangt volgens Harry Wolkenfelt, directeur van gevolmachtigde Solarif, vrijwel iedere verzekeraar die een batterijsysteem dekt inmiddels aansluiting bij PGS 37-1, en kan de Arbeidsinspectie maatregelen afdwingen via een eis tot naleving.
Wat betekent dit voor u?
Wie nu een batterijsysteem plaatst, doet er verstandig aan al volgens PGS 37-1 te werken. Nieuwe activiteiten moeten volgens de richtlijn direct voldoen; voor bestaande systemen gaan de termijnen uit bijlage J pas lopen na aanwijzing. Voor initiatiefnemers en bevoegde gezagen komt een handreiking. Lees verder bij is PGS 37-1 verplicht?, Omgevingswet, Bal en Bbl, de rol van het bevoegd gezag en versies en herziening. Nieuwe ontwikkelingen volgen in de updates.