Nee, PGS 37-1 is (stand oktober 2026) niet rechtstreeks wettelijk verplicht. De richtlijn is niet aangewezen in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal), niet als beste beschikbare techniek (BBT) in het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) en niet in de Omgevingsregeling. Toch kunt u er wel aan gebonden zijn. Het bevoegd gezag kan de richtlijn opleggen via een vergunning, de zorgplicht met maatwerk of het omgevingsplan, en verzekeraars gebruiken haar als basis voor hun voorwaarden. Een besluit dat PGS 37-1 landelijk verankert, is in voorbereiding.
Wat IPLO zegt
In het overzicht van PGS-richtlijnen vermeldt IPLO bij PGS 37-1 "n.v.t." in alle kolommen. Over het energieopslagsysteem (EOS) zelf schrijft IPLO: "Het exploiteren van een EOS (PGS 37-1) of opslag van batterijen is (nog) niet aangewezen als milieubelastende activiteit in het Bal." Daaruit volgt ook dat er geen wettelijk aangewezen inspectieplicht specifiek voor EOS'en is. De implementatietermijnen voor bestaande systemen (bijlage J) zijn evenmin gaan lopen; volgens de richtlijn beginnen ze pas als een versie in de Omgevingsregeling is aangewezen.
Hoe PGS 37-1 nu toch verplicht kan worden
- Vergunningvoorschrift: ondersteunt het EOS een activiteit die wél in het Bal is aangewezen en valt het binnen de vergunningplicht daarvan, dan kan PGS 37-1 in de vergunning worden voorgeschreven.
- Zorgplicht en maatwerk: daarbuiten kan de richtlijn gelden als invulling van de zorgplicht (art. 2.11 Bal), eventueel vastgelegd in een maatwerkvoorschrift (art. 2.13 Bal). Ondersteunt het EOS geen aangewezen activiteit, dan geldt de specifieke zorgplicht van art. 22.44 van de bruidsschat in het omgevingsplan, met maatwerk op grond van art. 22.45.
- Omgevingsplan: een gemeente kan eigen regels en een vergunningplicht invoeren. Sliedrecht en Alblasserdam hebben sinds eind 2025 voorbeschermingsregels in hun omgevingsplan met een vergunningplicht voor een EOS vanaf 1 MWh (in Sliedrecht met een uitzondering voor systemen die alleen het eigen bedrijf van energie voorzien). Een systeem dat niet voldoet aan de best beschikbare techniek uit PGS 37-1, wordt daar geweigerd.
- Arbowet: maatregelen met het label arbeidsveiligheid gelden op grond van de Arbowet en Warenwet. De Arbeidsinspectie kan ze afdwingen met een eis tot naleving (art. 27 Arbowet).
- Verzekeraar: het Verbond van Verzekeraars schrijft dat PGS 37-1 geen wet is, maar door het bevoegd gezag of de verzekeraar van toepassing kan worden verklaard. Verzekeraars als Nationale-Nederlanden gebruiken de richtlijn als basis en vullen haar aan met eigen afspraken. Wie niet aan de polisvoorwaarden voldoet, loopt risico op beperkte of geen dekking. Zie eisen van verzekeraars.
Wat er gaat veranderen
Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat bereidt het "Wijzigingsbesluit energieopslagsystemen" voor. Volgens de consultatieversie en het verslag van de internetconsultatie:
- wordt het exploiteren van een EOS boven 20 kWh een milieubelastende activiteit met meldplicht;
- komt er een vergunningplicht boven 50 MWh, of 400 MWh voor technisch verbonden systemen samen;
- worden PGS 37-1 en PGS 37-2 als BBT-document in het Bkl opgenomen, en bepaalt de Omgevingsregeling welke versie geldt;
- blijven thuisbatterijen uitgezonderd, behalve buurtbatterijen.
De beoogde inwerkingtreding is 1 januari 2028, aldus het ministerie; IPLO houdt het op "in de loop van 2028". Eerder werd 1 januari 2027 genoemd. Het Adviescollege toetsing regeldruk vond de onderbouwing onvoldoende. Artikelnummers, drempels en data kunnen dus nog veranderen; zeker is het pas na publicatie in het Staatsblad. Na aanwijzing gaan ook de implementatietermijnen lopen, voor bestaande systemen per maatregel variërend van direct tot tien jaar. Wij volgen dit op updates.
Wat betekent dit voor u?
Ook zonder wettelijke aanwijzing is PGS 37-1 de maatstaf waar bevoegd gezag, veiligheidsregio, Arbeidsinspectie en verzekeraar naar kijken. De richtlijn zelf gaat ervan uit dat nieuwe activiteiten direct voldoen. Bespreek plannen voor een EOS daarom vroeg met de gemeente en met uw verzekeraar. Of uw systeem onder de richtlijn valt, leest u bij toepassingsgebied.